Thuisbatterij versus warmtebuffer: de thuisbatterij krijgt de afgelopen jaren veel aandacht. Terecht: steeds meer woningen hebben zonnepanelen, terugleveren wordt minder aantrekkelijk en wie de stroom van het eigen dak in de avond gebruikt, betaalt minder. Voor dagopslag is een batterij een logisch antwoord op een logische vraag.
Maar een thuisbatterij en een thermische seizoensbuffer lossen niet hetzelfde probleem op. De een gaat over elektriciteit op korte termijn. De ander over warmte op lange termijn. Wie die twee door elkaar haalt, koopt het verkeerde gereedschap voor de klus.
Ritme bepaalt alles
Elektriciteit heeft vooral een dagritme. Overdag opwekken, ’s avonds gebruiken. Acht uur opslag is genoeg. Dat past goed bij een batterij die honderden keren per jaar laadt en ontlaadt.
Warmte heeft een seizoensritme. In juli vrijwel geen vraag, in januari veel — en in die winter loopt overigens ook de rest van het elektriciteitsverbruik op: meer verlichting, koudere wasjes, kortere dagen, meer binnen koken. De afstand tussen zomeroverschot en winterbehoefte is dus geen acht uur — eerder vier maanden. Een batterij die dat moet overbruggen, wordt enorm. Een gemiddelde Nederlandse woning verstookt voor verwarming en tapwater al snel 1.500 tot 2.000 kilowattuur in één wintermaand. Wie die maand alleen al elektrisch wil overbruggen, kijkt naar tientallen Tesla Powerwalls bij elkaar — capaciteit die je niet inzet voor een paar uur per dag, maar een paar maanden per jaar volledig benut. Daar verdien je geen investering mee terug.
Bij thermische seizoensopslag is dat geen probleem. Je laadt langzaam in het seizoen waarin er overschot is, en gebruikt de warmte maanden later. De opslag hoeft maar één ding goed te doen: warmte vasthouden tot je hem nodig hebt.
Stroom is duur als je alleen warmte zoekt
Elektriciteit is hoogwaardige energie. Je kunt er bijna alles mee: een laptop, een auto, een inductieplaat. Voor verwarming en warm tapwater heb je die veelzijdigheid niet nodig. Het eindgebruik is laagwaardig: een radiator vraagt geen 230 volt, een douche vraagt geen frequentieregeling.
Wie elektriciteit opslaat om die later weer in warmte om te zetten, betaalt voor flexibiliteit die hij vervolgens weggooit. Thermische opslag slaat de energie direct op in de vorm waarin hij gebruikt wordt. Dat is een vrij saaie observatie, maar het verandert wel de hele rekensom.
Andere vraag, andere oplossing
Een batterij beantwoordt de vraag: hoe gebruik ik mijn zonnestroom later vandaag?
Een thermische seizoensbuffer beantwoordt de vraag: hoe gebruik ik mijn zomerenergie voor mijn winterwarmte?
Dat zijn geen concurrerende technologieën. Het zijn antwoorden op verschillende vragen. Een woning met zonnepanelen, vloerverwarming en tapwatervraag profiteert van allebei — een batterij voor het dagelijkse stroomverbruik, een buffer voor de winterwarmte. De vergissing zit niet in het kiezen tussen die twee. De vergissing zit in de gedachte dat de een de ander kan vervangen.
Wat doet Caldum?
Caldum is een compacte thermische buffer, geladen met energie uit zonnepanelen of uit het net wanneer er aanbod is. De buffer levert warmte voor verwarming en tapwater, ontworpen om perioden van weken tot maanden te overbruggen — niet uren of dagen.
In een nieuwe installatie vervangt Caldum doorgaans de warmtepomp. Hybride bedrijf is mogelijk: naast een warmtepomp, een bestaande cv-ketel of een andere warmtebron, bijvoorbeeld als back-up of in een renovatie waar de bestaande installatie nog jaren meegaat. Voor elektrische dagopslag blijft een batterij gewoon de juiste keuze.
Wat betekent dat voor een woning?
Stel: een woning met zonnepanelen wekt in de zomer veel meer op dan ze gebruikt. In de winter is er weinig opbrengst en juist veel warmtevraag.
Zonder seizoensopslag verdwijnt het zomeroverschot het net op (tegen steeds minder gunstige voorwaarden) en moet de winterwarmte van buitenaf komen. Met thermische opslag wordt een deel van die zomerenergie lokaal vastgelegd als warmte. De woning wordt daardoor minder afhankelijk van piekmomenten, terugleverregels en externe warmtebronnen. Niet automatisch volledig autonoom — dat hoeft ook niet — maar wel met aanzienlijk minder leuningen.
En voor blokken of wijken?
Bij meerdere woningen wordt het verschil groter. Een collectieve batterij voor een wijk vangt elektrische pieken op. Maar de grootste energievraag in de winter is meestal warmte — niet elektriciteit. Een lokale thermische buffer kan dan warmte centraal of semi-centraal beschikbaar maken, zonder direct een groot warmtenet aan te leggen met alle vergunningen, leidingverliezen en governance-vragen die daarbij horen.
Voor woningcorporaties, gemeenten en projectontwikkelaars wordt het interessant op de plekken waar standaardoplossingen vastlopen: onvoldoende netcapaciteit, beperkte ruimte voor buitenunits, geluidseisen, bestaande bouw, of een warmtevraag die niet netjes in één model past.
Niet kiezen uit geloof, maar uit functie
De energietransitie wordt soms gevoerd als geloofsstrijd. Batterij tegen warmtepomp. Warmtenet tegen individuele oplossing. Waterstof tegen elektriciteit. Dat is geen hulp aan de gebruiker.
De nuchtere vraag is welke functie het systeem moet vervullen. Voor korte elektrische opslag is een batterij logisch. Voor verwarming en tapwater over langere perioden is een thermische buffer logisch. In de meeste woningen is een combinatie het meest praktisch. Caldum vult het stuk in dat batterijen niet kunnen bedienen: warmte over de seizoenen heen, in een vorm die praktisch genoeg blijft om in een woning of een gebouw te passen.